نقش مبادی عالیه در خودآگاهی از دیدگاه ابن سینا و مقایسه وی با دکارت از این منظر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه شاهد

2 عضو هیأت علمی گروه فلسفه و حکمت دانشگاه شاهد

10.22034/ra.2019.90656.2192

چکیده

ابن سینا و دکارت، خودآگاهی را ادراکی بی واسطه و حاصل نوعی درون نگری می دانند، اما با تأمل در تمایزی که ابن سینا بین دو مرتبه از خودآگاهی یعنی خودآگاهی مرتبه اول و خودآگاهی مرتبه دوم در فلسفه خود قائل شده و خودآگاهی مرتبه دوم را کار عقل و امری بالقوه می داند، و با توجه به این اصل فلسفی مورد پذیرش ابن سینا که هر بالقوه ای برای رسیدن به فعلیت احتیاج به عاملی فعلیت بخش دارد، می توان به این نتیجه رسید که در فلسفه ابن سینا عقل انسانی بدون اشراق عقل فعال نمی تواند به چنین نوعی از خودآگاهی نائل شود. لذا عقل انسانی حتی در آگاهی از ادراک بی واسطه به ذات خویش نیازمند اشراق عقل فعال است. اما دکارت از اساس منکر تأثیر مبادی عالی در خودآگاهی است. همین تفاوت به ظاهر کم اهمیت نتایج بسیار متفاوتی را در فلسفه این دو فیلسوف به دنبال دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Supreme Causes in Self-Consciousness from Avicenna's Viewpoint and Comparing It with Descartes' View in this respect.

نویسندگان [English]

  • Bahman Zakifar 1
  • Hossein Zamaniha 2
1 Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Humanities Faculty,Shahed University
2 Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Humanities Faculty, Shahed University
چکیده [English]

Both Avicenna and Descartes consider self-consciousness as a kind of immediate and introspective knowledge. But, reflecting on the distinction made by Avicenna between two levels of self-consciousness namely, first and second order self-consciousness, one can find out that in his philosophy second-order self-consciousness as being the work of intellect is a kind of potential consciousness which needs an external agent for actualizing it. According to Avicenna, we can conclude that human intellect cannot even achieve this kind of self-consciousness without the illumination of the active intellect. Contrary to Avicenna, Descartes rejects the role of active intellect as the external agent in self-consciousness. Although at first glance this seems a trivial distinction, leads to extremely different results in the philosophy of these two thinkers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-Consciousness
  • Avicenna
  • Descartes
  • Floating Man
  • Active Intellect