الگوی سلامت نفس نزد نصیرالدین طوسی تحلیل سلامت نفس و فضیلت به‌ مثابه نخستین قدم در تحقق انسان خوب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه مازندران

2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

10.22034/ra.2019.82987.2134

چکیده

تحلیل سلامت نفس و تبیین ویژگی‌های آن مسئله‌ای انسان‌شناختی در اندیشه متفکران مسلمان بوده است. نصیرالدین طوسی در آثارِ اخلاقی خویش، نظریه‌سازی ویژه‌ای در باب سلامت نفس انجام داده است. در این جستار، با تصویرسازی الگوی طوسی از سلامت نفس کوشیده‌ایم تحلیلی جامع از این مسئله در آثار وی عرضه کنیم. سلامت نفس در اندیشه طوسی، شرط لازم کمالات بالادستی محسوب می‌شود. در نظریه کمال‌محور طوسی، درمان امراض و رذایل و تأکید بر سلامت نفس (طب‌انگاری اخلاق) نقش بسزایی دارد. فضیلت مؤلفه مهم سلامت در تفکر طوسی است. وی در تحلیل این مسئله ناظر به تحقق‌داشت انسان سالم و مطلوب سخن می‌گوید و معیارهای وی معطوف به آن است، نه انسان آرمانی و عرفانی. تحلیل‌های طوسی متفاوت با نظریه‌های سلامت نفس، نظیر نظریه زکریای رازی، است. در این جستار از جایگاه طب روحانی در نظریه اخلاقی طوسی، تصویرسازی طوسی از امراض نفس و سلامت، راهکارها و الگوهایی که وی مطرح کرده است سخن می‌گوییم و با توجه به اخذ مؤلفه فضیلت در تحلیل سلامت به چیستی فضیلت و تحلیل قوای نفس و تفسیرهای مختلف طوسی می­پردازیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Model of Soul’s Health in the View of Nasir al-Din Tusi: Analyzing Soul’s Health and Virtue as the First Step toward Fulfilling Righteous Human

نویسندگان [English]

  • Fereshte Abolhassani Niyaraki 1
  • Hashem Ghorbani 2
1 Assistant Professor in the Department of Islamic Theology and Philosophy, University of Mazandaran
2 Assitant Professor in the Department of Islamic Instructions, Imam Khomeini International University
چکیده [English]

Analyzing Health of soul and characteristics of a pure soul has been an important anthropological issue for Muslim thinkers. In his moral treatises, Nasir al-Din Tusi has developed a particular model on human soul`s health. The current research tries to depict this model and then give a comprehensive analysis of the issue on the basis of his writings. In the view of Tusi, purity of soul is a preliminary step toward human transcendence. In the transcendence-based theory of Tusi, decontaminating soul from vice and rascality exerts an important effect on the purity of soul. According to this thinker, virtue is a critical component for this purity. In this model he employs flexible indices aimed at a righteous Man rather than an ideal perfect or Gnostic human being. Such an analysis is different from other theories put forward on the issues including the view adopted by Zakariyyā al-Rāzī. Maintaining a spiritual therapeutic stance which is adopted from the moral theory of Tusi, the current research has depicted the spiritual disorders of soul and suggested remedial solution. Furthermore, considering the weight of “virtue” in the purity of soul, the nature of the concept, as well as faculties of soul, is explained and different interpretations are given.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tusi
  • health of soul
  • Virtue
  • model
  • spiritual medicine