Religious Anthroplogy

Religious Anthroplogy

The Factors Contributing to Human Moral Growth and Perfection As Viewed by Farabi and Allameh Tabataba’I (a Comparative Study)

Document Type : Research Paper

Authors
fereshte abolhasani niaraki 1
saba motaee 2
1 Associate Professor of Islamic Philosophy and Theology, university of Mazandaran, Babolsar, Iran
2 Master degree of Islamic Philosophy and Theology, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
10.22034/ra.2025.2044737.3020
Abstract
The present study examines the internal and external factors contributing to moral growth and perfection in the thought of Farabi and Allameh Tabataba’i. The research adopts a comparative method, aiming to describe the points of convergence and divergence between the two perspectives and, furthermore, to explain the underlying reasons for these differences based on the foundational principles of the two thinkers. The perspectives of both thinkers, in analyzing the factors of moral growth and perfection, can be attributed to an interactive theory, namely the interplay of internal and external factors. Regarding the external-social factors, the identified elements are largely similar, except that those observed in Allameh Tabataba’i’s works are more compatible with the structures of contemporary societies. Regarding the role of society in the moral perfection of individuals, Al-Farabi merely emphasized cooperation and mutual assistance among people, as social beings, as a key to ethical development, whereas Allameh Tabataba’i, going beyond this analysis, recognizes society as an entity whose identity positively or negatively influences individuals’ morality. To the extent that society, as an external factor, can prevail over intrapersonal factors and exert influence upon them. This distinction stems from the differing foundations of the two thinkers, wherein Allameh Tabataba’i’s theory of “social credits,” his contemporary analysis of “societal identity,” and his distinct ontological and psychological principles are analyzed to elucidate the reasons for this divergence in perspectives. Furthermore, the article presents the author’s comparative evaluation of the strengths and weaknesses of each theory, and reconstructs a model illustrating the reciprocal influence of internal and external factors on human moral perfection according to Allameh Tabataba’i.
Keywords
Moral Growth
Ethical Perfection
Internal And External Factors
Farabi
Allameh Tabataba&‌‌‌‌‌rsquo
i
Subjects
-         قرآن کریم.
-         ابوالحسنی نیارکی، فرشته (1402). «تصویرسازی الگوی سازوکار و فرآیند تحول اخلاقی انسان از منظر ملاصدرا»، در: حکمت معاصر، ش1 (36)، ص2-35.
-         ابوالحسنی نیارکی، فرشته؛ قربانی، هاشم (1397). «الگوی رشد اخلاقی از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی»، در: اخلاق وحیانی، ش1 (15)، ص75-106.
-         ارسطاطالیس (1381). اخلاق نیکوماخوس، ترجمۀ: سید ابوالقاسم پورحسینی، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم.
-         خزاعی، زهرا؛ رامادان، نسرین (1392). «رشد اخلاقی؛ اصول و روش‌های آن از نظر افلاطون»، در: پژوهش‌های فلسفی‌کلامی، س14، ش3 و 4 (55 و 56(، ص100-118.
-         درویشی، نصرالله (1393-1394). «بررسی تطبیقی رشد اخلاقی در اندیشۀ علامه طباطبایی و کلبرگ»، در: فرهنگ پژوهش، ش20-21، ص125-149.
-         رحیم‌پور، فروغ‌السادات؛ هاشمی زنجیرانی، فرزانه (1393). «عوامل مساعدت‌کنندۀ عمل در جهت استکمال نفس از دیدگاه ملاصدرا»، در: پژوهش‌های علوم انسانی، س1، ش۳، ص89-100.
-         رئیسی، محمد اسلم؛ کشاورز، مرتضی؛ اخگر، محمدعلی (1401). «بررسی نقش عمل در استکمال عقل نظری در آرای مشائیان (کندی، فارابی و ابن‌سینا)»، در: پژوهش‌های فلسفی، ش۳۹، ص730-741.
-         طباطبایى، محمدحسین ( 1364 ه.ش )، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران: صدرا ، چاپ دوم.
-         ـــــــــــــــــــ (1374). ترجمۀ تفسیر المیزان، ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم.
-         ـــــــــــــــــــ ( 1378 ه.ش )، شیعه در اسلام، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى ، چاپ سیزدهم.
-         ـــــــــــــــــــ ( 1387). تعالیم اسلام، قم: بوستان کتاب.
-         فارابی، محمد بن محمد (1401). تحصیل السعادة، تحقیق: جعفر آل یاسین، بیروت: دار الاندلس.
-         ـــــــــــــــــــ (1987). التنبیه علی سبیل السعادة، تحقیق: جعفر آل یاسین، بیروت: بی‌جا.
-         ـــــــــــــــــــ (1995). آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها، مقدمه و شرح و تعلیق: علی بوملحم، بیروت: الهلال.
-         ـــــــــــــــــــ (1996). السیاسة المدنیة، مقدمه و شرح: علی بوملحم، بیروت: مکتبة الهلال.
-         فیروزمهر، محمدمهدی (1399). «عوامل مؤثر بر رشد اخلاقی با نگاهی قرآنی»، در: مطالعات علوم قرآن، س2، ش۲ (4)، ص7-33.
-         کلین، ملانی؛ اسماتانا، جودیث (1389). رشد اخلاقی: کتاب راهنما، ترجمهٔ: محمدرضا جهانگیرزاده، علی‌رضا شیخ‌شعاعی و سید رحیم راستی‌تبار، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
-         مجلسی، محمد باقر (1403). بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-         مطهری، مرتضی (1386). اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج6، تهران: صدرا، چاپ یازدهم.
-         Damon, W. (1997). The Social World of the Child, San Francisco: Jossey-Bass.
-         Dunn, J. (1987). “The Beginnings of Moral Understanding: Development in The Second Year”, In: J. Kagan & S. Lamb (Eds.), The Emergence of Morality in Young Children, Chicago: University of Chicago Press, pp. 91-112.
-         Haidt, J. (2001). “The Emotional Dog and its Rational Tail: A Social Intutionist Approach to Moral Judgment”, in: Psychological Review, No. 108, pp. 814-834.
-         Nussbaum, M. C. (1999). Sex and Social Justice, New York: Oxford University Press.
-         Turiel, E. (2002). The Culture of Morality: Social Development, Context, and Conflict, Cambridge, England: Cambridge University Press.
Religious Anthroplogy
Volume 22, Issue 53 - Serial Number 53
Research Paper
September 2025
Pages 65-87