تعیین سرنوشت در حیات پیشین و رابطه آن با اختیار انسان از دیدگاه علامه طباطبایی و مکتب تفکیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار فلسفه و کلام دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان

چکیده

سرنوشت از‌ پیش تعیین‌شده و سعادت و شقاوت ذاتی همواره از سوی معتقدین به مختار بودن انسان رد شده است؛ اما به‌نظر می‌رسد نص یا مدلول برخی روایات (و حتی آیات) به‌نوعی به‌ تعیین سرنوشت و سعادت و شقاوت انسان‌ها در عوالمی قبل از دنیا اشاره دارند. چگونگی رفع تضاد میان جبر ناشی از قبول این منقولات با اختیار دنیوی انسان، هدف نوشتار حاضر است. این مقاله از میان نظرات موجود در این باب، به مقایسه رأی علامه طباطبایی و مکتب تفکیک (با محوریت نظرات مجتبی قزوینی، حسنعلی مروارید و محمدباقر ملکی میانجی) پرداخته است. این افراد از سویی به قاعده شیعی «لا جبر و لا تفویض بل امر بین امرین» معتقدند و از سوی دیگر، حیات انسان در عوالمی قبل از دنیا و صحت برخی نصوص و مضامین نقلی مذکور را پذیرفته‌ و توضیحاتی درخصوص تعیین طینت و سرشت در حیات پیشین دارند. مقابله این دو دیدگاه، نحوه‌ استفاده ایشان از سایر آموزه‌های دینی برای حل این تضاد (ظاهری) را روشن می‌کند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Allame Tabatabaei and Tafkik School on Determination of Human Destiny in Pre-World Life and Its Relationship with Free Will

نویسندگان [English]

  • Forough Sadat Rahimpour 1
  • Najimeh Mansouri 2
چکیده [English]

Pre-world`s life determination of human destiny, inherent happiness and disaster always has been rejected by those believing in human`s free will. But apparently such a determination is in agreement with some Quranic and traditional texts. In this paper it has been intended to offer an explanation and solution supporting pre-determination and free will both. This paper has compared Allame Tabatabaei and Tafkik school (Mojtaba Qazvini, Hasanali Morvarid, Mohamad Bagher Maleki Mianji`s opinions) in the field. The people of the afore mentioned views have accepted Shi`a opinion, a modest view far from being accepted by the two conflict sides. In other word, they have accepted pre-world`s life determination not contrary to free will. In this way, they have accepted accuracy and validity of the texts and quoted contents they explicated nature in pre-life. Confliction of two opinion clarify their method which they use in religious training to solve this (apparent) contradiction.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pre-World`s Life
  • Destiny
  • Free will
  • Allame Tabatabaei
  • Tafkik School