بنیاد طبیعت از منظر علم و دین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار فلسفه مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی

چکیده

اصل یا اصول بنیادین طبیعت کدام است؟ پدیده‌‌های مادی از چه فراهم آمده اند؟ این نخستین پرسش انسان، در سراسر تاریخ علم و فلسفه کانون پژوهش بوده است. اما آن هنوز پاسخ قطعی نیافته است. از نظریه‌‌های روزگار یونان باستان در این باره، اتمیسم عمری طولانی یافت. اما بنابر آموزه‌‌های فیزیک کوانتوم، موجودات دنیای اتم دیگر پیرو قوانین عالم کبیر نیست و موازین جایگزین نیز تا کنون کشف نشده یا به قدری مورد اختلاف است که نمی‌تواند محل اعتماد واقع شود. افزون بر آن، اطلاع از وجود ماده نامرئی (تاریک) با ویژگیهایی خاص، دشواری مسأله را دوچندان کرده است. قرآن کریم نیز اشاراتی در این باره دارد و بنیاد طبیعت و مایه حیات آن را ماده ای موسوم به آب میداند و در مواردی هم به عنوان نور از آن یاد کرده است که در مقا بل ظلمت است. اما در سطحی عمیق تر، بنیاد جهان طبیعت (ملکوت آسمان‌ها و زمین) امری غیر مادی تلقی شده است که در این صورت، پژوهش در قالب روش‌های تجربی، قادر به حل نهایی و قطعی مسأله نخواهد بود. به نظر می‌رسد ملا صدرا با الهام از قرآن و با تکیه بر وحدت، اصالت و تشکیک وجود، توانسته است تصویر گویایی از وحدت اصل نخستین را ارایه نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The most fundamental origin of nature in the perspective of science and religion

نویسنده [English]

  • Eshaq Taheri
استادیار فلسفه مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی
چکیده [English]

What is the most fundamental origin of nature? What do natural phenomena fundamentally originate from? This question has always been attended to during all human scientific life; but nonetheless, it has been failed to be answered truly. Among ancient Greek theories, atomism lived a long life; Yet on quantum theory, atomic world beings do not follow the ordinary rules of nature any more and neither have they been replaced by some others. And if any, the differences are so much that no one can agree with them. Furthermore, scientific news of the existence of a fully strange and invisible matter, called dark matter, has made it more complicated.
The Holy Quran has referred to the matter in some verses; it has known something titled water to be the most fundamental principle for nature, calling it in some cases light facing darkness. In a deeper view , however, the most fundamental principle of nature (divine aspect of the heavens and earth) has been considered as something immaterial, given so, experimental methods of science never can solve the problem in a logically admitted way at all. It seems that Mulla Sadra, being influenced deeply by Quranic teachings and paying attention to the unity, fundamentality and analogicity of existence, has drawn a reasonable picture for unity of the first principle.