بنیاد معرفتی ساختار علم کلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی

چکیده

مبانی معرفت شناختی علم کلام، موضوع این نوشتار است. از این منظر، اقتضائات فطرت انسان و نیازهای بنیادی آن و اصول عقلیِ ناظر بر حجّیّت نصّ آسمانی، مبادی معرفت شناختی در علم کلام است. برهمین اساس، مادامی که اصل دین و نصّ آسمانی آن، به طور مستدلّ پذیرفته نشود، آنچه از طریق براهینی چون «امکان و وجوب» و «حرکت»  حاصل می‌گردد، «علّت العلل» و « محرّک لا یتحرّک» و امثال آن است و بدیهی است که این گونه امور را نمی توان آن خدایی دا نست که در نصوص دینی معرّفی شده است؛  روش منطقی ایجاب می کند که نخست حجّیّت نصوص آسمانی احراز گردد و سپس به کمک عقل و نقل، مسائل کلامی از قبیل وجود خدا، توحید ذات و صفات الهی طرح و بررسی گردد.
از این رو، با پذیرفتن ضرورت دین بر اساس مقتضیات فطرت، ازجمله مسأله­­ی مهمّ تکلیف، اصل دین استوار می گردد و بر پایه ی دو قاعده ی «حُسن و قُبح عقلی» و « لطف»، حجّیّت و اعتبار نصّ آسمانی تأمین می شود و بدین طریق، بستر مناسب تبیین مسائل کلامی فراهم می گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Epistemological Foundations of Theology as a Reasonable System

نویسنده [English]

  • Es`haq Taheri
استادیار مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی
چکیده [English]

In this paper, epistemological principles of theology have been brought into consideration. In this branch of knowledge, religion as an essential need for human life and the authority of holy texts are demonstrated at first. Since as is understood, what given by the proofs on the existence of God, will not be in full agreement with the God as is introduced in religious texts. Relying on the proofs of "possibility and necessity" and "movement", we arrive respectively at "the cause of the causes" and "the unmoved mover". We, however, know well that the God qualified in Divine texts, differs with one understood by the proofs.
    In this paper, it has been argued that the problems in theology are arranged in such a manner that, upon natural needs and tendencies of human being, vitality of religion for human life poses itself first and then on the basis of the essential goodness and badness of things as a fundamental principle, the authority of Divine texts occurs. Deeply thinking on the holy verses of Quran and being led by the words of real interpreters of it, we can be aware of God and His attributes according to our ability finally.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the order of theological problems
  • epistemological principles of theology
  • human nature and theology