معرفت فطری و معرفت عقلی در اندیشه سید بن طاووس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

10.22034/ra.2018.32747

چکیده

تحلیل رابطه ایمان و معرفت از مهم­ترین مسائل انسان­شناسی دینی است. سید بن طاووس از سویی بر نفی روش­های کلامی و استدلالی تصریح می­کند و از سوی دیگر در مواردی پرشمار، بر عقل فطری تأکید کرده و از استدلال­های عقلی بهره جسته است. دیدگاه او بر جریان­های عقل­ستیز بعدی اثر جدی داشت. ازاین­رو جمع­بندی دیدگاه وی در نسبت­سنجی استدلال عقلی و ایمان در حیات انسان دینی اهمیت می­یابد. با کنار هم ­گذاردن عبارات سید بن طاووس، کفه انتقاد از معرفت استدلالی عقلی سنگینی می­کند. به این ترتیب می­توان وی را از سردمداران کلام نقلی یا فطری‌گرایی در علم کلام به‌شمار آورد. مخالفت با روش تفکر معتزلی در برابر مطلق روش­های عقلی و نیز نفی استدلال­های پیچیده عقلی در برابر قواعد بسیط عقلی، ازجمله توجیهاتی است که در جمع­ بین دو رویکرد وی قابل عرضه است. در این مقاله ضمن معرفی دو رویکرد مذکور و جمع­بندی نهایی دیدگاه سید، برخی آسیب­ها و اشکالات نظریه وی نیز گوشزد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Natural Knowledge and Rational Knowledge in the Thought of Seyyid Ibn Tawus

چکیده [English]

Analyzing the relationship between faith and knowledge is amongst most important issues in religious anthropology.  Seyyid Ibn Tawus, on one hand denies theological and rational methods and on the other, in many cases, emphasizes natural reason and uses the benefits of rational reasoning. The view he held deeply touched subsequent anti-rationalist currents. Therefore, summarizing his views on the relationship between rational reasoning and faith becomes important in the life of religious Man. Investigating the words of this scholar shows that he is more a critic of reasoning and rational knowledge. So he can be counted among pioneers of nativists and traditionalists in theology. His rejection of Motazele thinking method compared to absolute rational methods and his denials of sophisticated rational reasoning compared to expanded rational regulations are amongst justifications derived from both of his approaches. The current research, in addition to introducing both of the aforesaid approaches and summarizing the view of this scholar, has pointed to some of problems and deficiencies in his theory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Faith and Knowledge
  • Natural Knowledge
  • Rational Knowledge
  • Rational Theology
  • Seyyid Ibn Tawus
  • Traditional Theology