نقش مبادی عالیه در خودآگاهی: بررسی مقایسه‌ای دیدگاه ابن‌سینا و دکارت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شاهد.

2 استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شاهد (نویسنده مسئول: Zamaniha@gmail.com).

10.22034/ra.2019.90656.2192

چکیده

ابن‌سینا و دکارت، خودآگاهی را ادراکی بی‌واسطه و حاصل نوعی درون‌نگری می‌دانند؛ اما با تأمل در تمایزی که ابن‌سینا بین دو مرتبه از خودآگاهی (مرتبه اول و مرتبه دوم) در فلسفه‌اش قائل شده است و خودآگاهی مرتبه دوم را کار عقل و پدیده‌ای بالقوه می‌داند، و با توجه به این اصل فلسفی ابن‌سینا که هر بالقوه‌ای برای رسیدن به فعلیت، به عاملی فعلیت‌بخش احتیاج دارد، می‌توان به این نتیجه رسید که در فلسفه ابن‌سینا عقل انسانی بدون اشراق عقل فعال نمی‌تواند به این نوع از خودآگاهی برسد. لذا عقل انسانی حتی در آگاهی از ادراک بی‌واسطه به ذات خویش، نیازمند اشراق عقل فعال است. اما دکارت از اساس منکر تأثیر مبادی عالی در خودآگاهی است. همین تفاوت به‌ظاهر کم‌اهمیت، نتایج بسیار متفاوتی را در فلسفه این دو فیلسوف به دنبال دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

On the Role of Supreme Causes in Self-Consciousness in Avecenian View in Comparison with Cartesian View

نویسندگان [English]

  • Bahman Zakifar 1
  • Hussein Zamaniha 2
1 M.A in Department of Philosophy and Islamic Theosophy, Shahed Univeristy
2 Assistant Professor in department of Philosophy and Islamic Theosophy
چکیده [English]

Avicenna and Descartes believe that self-consciousness is an immediate perception resulted from a kind of introspection. However, in Avecenian philosophy, a distinction is drawn between two levels of self-consciousness i.e. first order and second order self-consciousness and it is stipulated that second order self-consciousness is potential task governed by intellect. In this view, it is also asserted that every potential requires an external agent to actualize. Thus, it is concluded that in Avecenian view, human intellect can only develop into self-consciousness while illuminated by active intellect. Therefore, human intellect even for gaining immediate consciousness of self stands in the need of illumination by active intellect. However, Descartes basically rejects the role of supreme causes in self-consciousness. This apparently subtle distinction between the views has resulted in totally different conclusion by the two philosophers.       

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-Consciousness
  • Avicenna
  • Descartes
  • Flying Man
  • Active Intellect