انسان پژوهی دینی

انسان پژوهی دینی

تحلیل دینی - فلسفی «نفخ روح» در انسان از دیدگاه استاد جوادی آملی و علامه جعفری

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه قم، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/ra.2024.2019115.2957
چکیده
یکی از مسائلی که شناخت آن در حوزه انسان‌‌شناسی و معاد تأثیر اساسی دارد، نفس (روح) می‌باشد که با تعابیر گوناگون، در چند آیه از قرآن ‌کریم، بیان شده است. یکی از این تعابیر، در آیه «نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی» آمده است. درباره مفاد و نکات عمیق فلسفی دینی مندرج در این آیه شریفه، اندیشمندان مسلمان تاکنون تحلیل‌ها و تفسیرهای متعددی ارائه کرده­اند. مقاله حاضر در صدد بررسی دیدگاه علامه جوادی آملی و علامه جعفری پیرامون آیه شریفه ‌«نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی» می­باشد. بدین منظور با ‌روش توصیفی - تحلیلی، به تحلیل ماهیت نفخ روح، مرجع ‌ضمیر «فیه»، چرایی اضافه روح به خداوند در عبارت «روحی» و نسبت میان حیات با روح قرآنی پرداخته و دیدگاه دو اندیشمند مورد نظر در این موارد بررسی و مقایسه شده است. تحقیق پیش‌رو، در ‌نهایت نشان می‌دهد این دو دیدگاه به لحاظ محتوایی، درباره مرجع ضمیر «فیه» و حقیقت نفخ و حیات قرابت داشته اما در خصوص مبدأ خلقت (نظریه تکامل) و چرایی تحلیل اضافه روح به خداوند (روحی) متفاوت هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The religious-philosophical analysis of " breathing of the spirit " in humans from the point of view of Javadi Amuli and Jafari

نویسندگان English

Mohsan Izadi 1
Elaheh Khoshzaban 2
1 Associate Professor of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Qom, Qom, Iran.
2 Phd, student, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده English

One of the issues whose understanding has a fundamental effect on the fields of anthropology and resurrection  is that of the human soul (spirit), which is stated in various terms in several verses of the Quran including the verse “And breathed into him of My spirit”. Muslim Thinkers have provided various analyses and interpretations regarding the profound philosophical and religious points contained in this verse. This article aims to examine the views of Javadi Amuli and Ja'fari concerning the verse. For the purpose, using a descriptive-analytical method, we analyze the nature of the breathing of the spirit, the reference of the pronoun "him", the reason why of attributing the spirit to God in the phrase "My spirit" and the relationship between life and the Quranic spirit, comparing the viewpoints of the two scholars in these matters. Ultimately, this research shows that while these two viewpoints are similar in content regarding the reference of the pronoun "him" and the essence of breathing and life, they differ concerning the origin of creation and the rationale behind attributing the spirit to God.

کلیدواژه‌ها English

Breathing the Spirit
Verse 29 of Surah Hijr
Verse 72 of Surah Sad
Jafari
Javadi Amuli
  • قرآن کریم
  • ابن عربى، محی‌الدین (1370)، فصوص الحکم، چاپ دوم، تهران: انتشارات الزهراء(س).
  • ابن عطیه، عبدالحق بن غالب (1422ق)، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • ابوحیان، محمد‌ بن یوسف (1420ق)، البحر المحیط فى التفسیر، بیروت: دار الفکر.
  • ـــــــــــــ (1407ق)، تفسیر النهر الماد من البحر المحیط، عمان: دارالجنان.
  • ابوالسعود، محمد بن محمد (1983م)، تفسیر ابى السعود (ارشاد العقل السلیم الى مزایا القرآن الکریم)، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
  • بغوى، حسین بن مسعود (1420ق)، تفسیر البغوى المسمى معالم التنزیل، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
  • بهزاد، محمود (1354)، آیا به راستی انسان زاده میمون است، چاپ سوم، تهران: شرکت کتاب‌های جیبی.
  • بهشتی، احمد (1360)، انسان در قرآن، قم: کانون نشر طریق القدس.
  • بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق)، (أنوار التنزیل و أسرار التأویل) تفسیر البیضاوى، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
  • جعفری، محمد تقی (1388)، آفرینش و انسان، دوم، تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
  • ـــــــــــــ (1381)، امام حسین(ع) شهید فرهنگ، پیشرو انسانیت، تهران: موسسه نشر آثار علامه جعفری.
  • ـــــــــــــ (1379الف)، انسان در اسلام، محمدرضا جوادی، چاپ دوم، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
  • ـــــــــــــ (1361)، انسان در افق قرآن، تهران: بنیاد بعثت.
  • ـــــــــــــ (1379ب)، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، چاپ ششم، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
  • ـــــــــــــ (1387)، تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی مولوی، تهران: موسسه نشر آثار علامه جعفری.
  • ـــــــــــــ (1390)، حقوق جهانی بشر، چاپ پنجم، تهران: موسسه نشر آثار علامه جعفری.
  • جوادی آملی، عبدالله (1396)، تسنیم (تفسیر قرآن کریم)، چاپ اول، قم: مرکز نشر اسراء.
  • ـــــــــــــ (1389)، تفسیر انسان به انسان، چاپ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء.
  • ـــــــــــــ (1390)، تفسیر موضوعی قرآن کریم (حیات حقیقی انسان در قرآن)، چاپ ششم، قم: مرکز نشر اسراء.
  • ـــــــــــــ (1388 )، تفسیر موضوعی قرآن کریم (صورت و سیرت انسان در قرآن)، چاپ ششم، قم: مرکز نشر اسراء.
  • خامنه ای، محمد (1384)، روح ‌و نفس، تهران: بنیاد حکمت ‌اسلامی صدرا.
  • رشیدالدین میبدى، ابوالفضل (1371)، کشف الأسرار و عده الأبرار، چاپ پنجم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • زمخشرى، محمود بن‌عمر (1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، چاپ سوم، بیروت: دارالکتاب العربی.
  • شیخ‌زاده، محمدبن‌مصطفى (1419ق)، حاشیه محیى‌الدین شیخ زاده على تفسیر القاضى البیضاوى، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • شوکانى، محمد (1414ق)، فتح القدیر، دمشق: دارابن‌کثیر.
  • صدوق، محمدبن علی (1414ق)، الاعتقادات الامامیه، قم: جامعه مدرسین.
  • طباطبایی، محمدحسین (1390ق)، المیزان ‌فی ‌تفسیر القرآن، چاپ دوم، بیروت: مؤسسه العلمی للمطبوعات.
  • طبرسی، احمدبن علی (1403ق)، الاحتجاج علی اهل اللجاج، مشهد: مرتضی.
  • فخررازى، محمدبن‌عمر (1420ق)، تفسیرکبیر، چاپ سوم، بیروت: دارإحیاءالتراث العربی.
  • فیض‌کاشانی، ملامحسن (1406ق)، کتاب الوافی، اصفهان: امیرالمومنین.
  • کاشانى، فتح الله بن شکرالله (1300ش)، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
  • کلینی،محمدبن یعقوب (1407 ق)، اصول کافی، تهران: دارالکتب اسلامیه.
  • ماتریدى، محمدبن محمد (1426ق)، تأویلات‌ أهل‌السنه (تفسیر الماتریدى)، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • مجلسی، محمد باقر (1403ق)، بحارالأنوار، چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • مغنیه، محمدجواد (1424ق)، التفسیرالکاشف، قم: دارالکتاب الاسلامی.
  • ملاصدرای شیرازی، محمدبن‌ابراهیم (1981م)، اسفار الاربعه، بیروت: دارإحیاءالتراث‌العربی.
  • ـــــــــــــ (1354)، المبدا و المعاد، سید جلال الدین آشتیانی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  • مصباح یزدی، محمدتقی (1398)، انسان‌شناسی در قرآن، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
  • نصری، عبدالله (1385)، مبانی انسان شناسی در قرآن، چاپ هفتم، تهران: موسسه دانش و اندیشه معاصر.
  • نظام الاعرج، حسن بن محمد (1416ق)، تفسیرغرائب القرآن و رغائب‌الفرقان، بیروت: دارالکتب العلمیه.