انسان پژوهی دینی

انسان پژوهی دینی

تبیین رابطه اخلاق و سیاست و تأثیر آن بر کارآمدی در اندیشه امام خمینی(ره)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه علوم اسلامی شهید محلاتی(ره)، قم، ایران.
10.22034/ra.2024.2007309.2900
چکیده
درهم­‌تنیدگی اخلاق و سیاست در اندیشه متفکران مسلمان و از جمله در اندیشه امام خمینی(ره) و از آن طرف نقش بنیادین اخلاق در شکل دهی به رفتار انسان و سرمایه انسانی به‌­عنوان مهم­ترین رکن یک سازمان، موضوع رابطه اخلاق و سیاست و تأثیر آن بر کارآمدی یک نظام سیاسی را به موضوعی مهم تبدیل می­‌کند. بر این اساس در پژوهش حاضر بعد از تبیین رابطه اخلاق و سیاست در دیدگاه امام خمینی(ره)، تأثیر این موضوع بر کارآمدی در دیدگاه­‌های ایشان مورد تحقیق قرار گرفت. نتایج حاصل بیان­گر این است که بر مبنای دیدگاه­‌های حضرت امام خمینی(ره) سیستم سیاسی با نگاهی گشوده نسبت به خواسته­‌ها و تقاضاهای جامعه، آن­ها را بر مبنای یک سیاست اخلاقی مهذَّب و با نگاه به ارزش‌­های حاکم و در جهت خیر و مصلحت عمومی به سیاست­گذاری تبدیل می­‌کند. این رویکرد هم به ثبات و پایداری نظام سیاسی می­‌اندیشد و هم به خواسته­‌ها و تقاضاهای جامعه. تأکید بر تهذیب نفس کارگزاران سیاسی و تأثیر بنیادین این موضوع بر اعتماد به ­نفس، سیستم را به‌­سوی خودجوشی و فعالیّت درون­‌زا سوق می­‌دهد و این وضعیّت بار دیگر پایداری و مردم­داری را بیشتر تقویّت می­‌کند. در این فرآیند، علاوه بر تأکیدات اخلاقی، نقش قانون و نظارت­‌های قانونی و همچنین امر به مسئولیّت­‌پذیری و انتقادپذیری کارگزاران سیاسی و نظارت همگانی مردم بر قدرت، سازوکارهایی برای نگه داشتن سیستم در مسیر درست و جلوگیری از بروز فساد، به­‌معنای منفعت­‌طلبی کارگزاران سیاسی- هستند. مجموع این شرایط کارآمدی نظام سیاسی را در سه حوزه دریافت تقاضاهای جامعه، پردازش و سیاست­گذاری افزایش می‌­دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the Relationship between Ethics and Politics and Its effect on Efficiency in Imam Khomeini's Thought

نویسنده English

Hamzeh Alemi cheraghali
Assistant Professor of Political Science, Shahid Mahllati Higher Education Institution , Qom, Iran
چکیده English

The intertwining of ethics and politics in the thought of Muslim thinkers, including Imam Khomeini, and on the other hand, the fundamental role of ethics in shaping human behavior and human capital as the most important pillar of an organization, makes the relationship between ethics and politics and its effect on the efficiency of a political system an important topic. On this basis, in the present study, after explaining the relationship between ethics and politics in Imam Khomeini's view, the effect of this issue on efficiency in his perspectives was investigated.The results indicate that based on Imam Khomeini's views, the political system, with an open view towards the demands and requests of society, transforms them into policy-making based on a refined ethical policy, with a view to prevailing values and in the direction of public good and interest. This approach considers both the stability and sustainability of the political system and the demands and requests of society. Emphasis on self-purification of political agents and the fundamental effect of this issue on self-confidence drives the system towards spontaneity and endogenous activity, and this situation further strengthens sustainability and popular support. In this process, in addition to ethical emphases, the role of law and legal supervision, as well as the order for responsibility and openness to criticism of political agents and the supervision of all people on power are mechanisms to keep the system on the right track and prevent corruption. All these conditions increase the efficiency of the political system in the three areas of receiving society's demands, processing and policy making.

کلیدواژه‌ها English

Ethics
politics
efficiency
democracy
responsibility
political stability common good
  • ابراهیم­زاده، حسن (1386)، اخلاق سیاسی (امام خمینی و مفاهیم اخلاقی8)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  • احمدی طباطبایی، سیدمحمدرضا (1389)، اخلاق و سیاست؛ رویکردی اسلامی و تطبیقی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  • اخوان کاظمی، بهرام (1383)، درآمدی بر کارآمدی در نظام سیاسی اسلام، تهران: دانش و اندیشه معاصر.
  • اردبیلی، عبدالغنی (1381)، تقـریرات فلسفـه امـام خمینی، تهـران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س).
  • ارسطو (1390)، سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  • اسلامی، حسن (1381)، امام، اخلاق، سیاست، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  • اشتراوس، لئو (1387)، فلسفه سیاسی چیست؟، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  • آلموند، گابریل؛ پاول، بینگهام و مونت، رابرت (1376)، چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه علیرضا طیب، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  • برتران، بدیع (1393)، توسعه سیاسی، ترجمه احمد نقیب­زاده، چاپ هفتم، تهران: قومس.
  • بهروزی لک، غلامرضا (1392)، اخلاق سیاستمداری، قم: نشر معارف.
  • بهروزی لک، غلامرضا و همکاران (1398)، «شاخص­های کارآمدی دولت در منظومه فکری رهبران انقلاب اسلامی»، فصلنامه علوم سیاسی، سال 22، شماره 87.
  • جمشیدی، محمدحسین و توکلی، امید (1398)، رابطه سیاست و اخلاق در اندیشه امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  • خمینی، روح­الله (1394)، آداب صلوة (آداب نماز)، تهران: ‏‏مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی‏‏(ره).
  • ــــــــــــــــــــــ (1392 الف)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  • ــــــــــــــــــــــ (1392 ب)، شرح چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  • ــــــــــــــــــــــ (1387)، صحیفه امام؛ مجموعه آثار امام خمینی(ره) (بیانات، پیام­ها، مصاحبه­ها، احکام، اجازات شرعی و نامه ها)، تهران: مؤسسه تنظیم ونشرآثارامام خمینی(ره).
  • ــــــــــــــــــــــ (1379)، کتاب البیع، تهران: مؤسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی(ره).
  • خواجه نظام الملک، ابوعلی حسن بن علی ابن اسحاق طوسی (1320)، سیاست­نامه، به اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران: اساطیر.
  • دوفوشه کور و شارل هانری (1377)، اخلاقیّات؛ مفاهیم اخلاقی در ادبیات فارسی از سده سوم تا سده هفتم هجری، ترجمه محمدعلی امیرمعزّی و علی‌محمد روح­بخشان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی انجمن ایران‌شناسی فرانسه در ایران.
  • رجائی، غلامعلی (1383)، برداشت­هــایی از سیــره امــام خمینی(ره)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  • سیف­زاده، سید حسن (1388)، مدرنیته و نظریه­های جدید علم سیاست، تهران: نشر میزان.
  • شاهجویی، محمدامین (1381)، بنیان مرصوص امام خمینی (ره) در بیان و بنان حضرت آیت­الله جوادی آملی، قم: انتشارات اسرا.
  • شُبَّر، سیدعبدالله (1374)، اخلاق، ترجمه محمدرضا جباران، قم: انتشارات هجرت.
  • طباطبایی، سیدمحمد حسین (بی­تا)، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمد باقر موسوی همدانی، بی­جا: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی با همکاری مرکز نشر فرهنگی رجاء.
  • غلامعلی، مهدی (1378)، سبزتر از سبز؛ چهل روایت، چهل حکایت از زندگی امام خمینی (ره)، تهران: کمیته فرهنگی صدمین سال میلاد امام خمینی (ره).
  • قاسم، فرج­الله (1389)، کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران، شاخصه ها و مکانیسم ها از منظر امام خمینی (ره)، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال هفتم، شماره 22.
  • لک­زایی، رضا (1400)، نقش اخلاق سیاسی امام خمینی در کارآمدی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه علوم سیاسی، سال 24، شماره 94.
  • لک­زایی، نجف و لک­زایی، رضا (1392)، نظام اخلاق سیاسی امام خمینی(ره)، فصلنامه پژوهش‌نامه انقلاب اسلامی، سال دوم، شماره شش.
  • الفاخوری، حنا و جر، خلیل (1386)، تاریخ فلسفه در جهان اسلامی، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  • معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (1384)، جایگاه مردم در نظام اسلامی از دیدگاه امام خمینی، ‏‏تبیان آثار موضوعی، دفتر سی و پنجم، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  • مکارم شیرازی، ناصر (1377)، اخلاق در قرآن، قم: مدرسه الامام علی ابن ابی طالب(ع).
  • نراقی، مولی مهدی (1389)، علم اخلاق اسلامی، ترجمه سیدجلال الدین مجتبوی، تهران: حکمت.
  • Almond G, Powell B (1966), Comparative Politics: a Developmental Approach, Boston: Little Brown and Co.
  • Ciulla, Joanne B, “Ethics Effectiveness: The Nature of Good Leadership”, The Nature of Leadership, 2nd ed, Los Angeles, CA: SAGE.
  • Gordon, John - Stewart (2013), Modern Morality and Ancient Ethics, Internet Encyclopedia of Philosophy, in: https://iep.utm.edu/modern-morality-ancient-ethics.
  • Reeve, C.D.C, Practical of Reason; Aristotle Nicomachean Ethics, Oxford University Press.
  • http://www.imam-khomeini.ir/fa