انسان پژوهی دینی

انسان پژوهی دینی

تحلیل سرشت قوه‌ی«نزوعیه شوقیه» و کارکردشناسی آن

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه فلسفه، دانشکده حکمت و ادیان، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
10.22034/ra.2023.2013288.2915
چکیده
یکی از مؤثرترین ساحت‌های وجودی انسان در کنشگری ساحت احساسی و هیجانی است که از آن به قوة «نزوعیة شوقیه» یا «باعثه» تعبیر می‌شود. مسئله اصلی این تحقیق تحلیل سرشت و گونه‌های قوة نزوعیه،  نحوة پیوند آن با سایر قوای نفسانی و نیز کارکردشناسی آن بر اساس روش تحلیلی - عقلی است. قوة نزوعیه به تنظیم امور مربوط به تمایلات و هیجانات نفس مى‏پردازد و وسطی است که دارای دو طرف است؛ طرف فرادست او شناخت خیالی یا وهمی یا عقلی است و طرف فرودست او اراده و قوة فاعله قرار‌ دارد. فارابی قوة نزوعیه را در پرتو آثار و کارکرد آن تفسیر نموده‌، ولی ابن‌سینا آن را بر اساس خاستگاه شناختی‌اش تحلیل کرده است. مهم‌ترین خصلت قوة «نزوعیه شوقیه» تهییج و برانگیختگی است. این قوه‌ بر اساس پایگاه شناختی‌اش به نزوعیة خیالی، عقلی و شهودی تقسیم می‌گردد. نزوعیه باعثه در پیدایش عادات، اخلاق، ملکات نفسانی و نیز در جنگ‌های شناختی نقش بسزایی دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the nature of the power of "Shoghiyeh" and its functionality

نویسنده English

Mostafa azizi Alavijeh
Associate Professor of Philosophy Department, Faculty of Wisdom and Religions, Al-Mustafa Al-Alamiya Society, Qom, Iran
چکیده English

One of the most effective aspects of human existence lies in the role-playing of the sensational and emotional domain named the yearning or promoting power. The main problem of this research with an analytical-rational method is the analysis of nature and species of this power, its relationship with other human powers and its function. The yearning power of the soul seeks to regulate the desires and passions of the soul. It acts as an intermediary between the thinking/imaginary power and the powers of will and movement. Farabi interpreted the yearning power in light of its effects and function, but Avicenna analyzed it based on its cognitive origin. The most important characteristic of the yearning power is stimulation and promotion. Regarding its base of knowledge, this power is divided into imaginary yearning, intelligible yearning, and intuitive yearning. It has a significant role in the emergence of habits, morals, and spiritual traits as well as in cognitive warfares.

کلیدواژه‌ها English

The Power of the Soul
Yearning Power
Agent Power
Passion
Desire
Imagination
  • ابن باجة (بی‌تا)، رسائل فلسفیة لأبی بکر بن باجة، تحقیق جمال‌الدین العلوی، ‏بیروت: دار الثقافة.
  • ابن‌سینا (1421ق)، النجاة من الغرق فی بحر الضلالات، تصحیح محمدتقی دانش‌پژوه، تهران: منشورات جامعة طهران‏‏.
  • ـــــــــــــــ (1421ق)، النجاة من الغرق فی بحر الضلالات‏، تصحیح محمد تقی دانش پژوه‏، تهران: منشورات جامعة طهران.‏
  • ابن فارس (1399ق)، معجم مقاییس اللغة، تحقیق عبد السلام محمد هارون، بیروت: دار الفکر.
  • الداماد، میر محمدباقر (1401ق)، القبسات‏، تحقیق مهدی محقق، طهران: منشورات جامعة طهران.
  • ـــــــــــــــ (1427 ق)،  مصنفات میرداماد، طهران: منتدى الآثار و المفاخر الثقافیة.
  • سهروردی (4171 ق)، مجموعة مصنفات شیخ الإشراق‏، تصحیح هانری کربن و حسین نصر و نجفقلی حبیبی، طهران: موسسه الأبحاث و الدراسات الثقافیة.
  • شهرزوری، شمس‌الدین (1425 ق)، ‏رسائل الشجرة الإلهیة فی علوم الحقائق الربانیة، تحقیق نجفقلی حبیبی، طهران:‏ مؤسسة الحکمة و الفلسفة الإیرانیة.
  • صلیبا، جمیل (1414ق)، المعجم الفلسفی‏، بیروت: الشرکة العالمیة للکتاب‏.‏
  • طباطبایی، محمدحسین (207م)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث.
  • فارابی، ابونصر (1405)، فصول منتزعة، تحقیق فوزی النجار، تهران: مکتبة الزهراء سلام الله علیها.
  • ـــــــــــــــ (1996 م)، ‏کتاب السیاسة المدنیة، بیروت:‏ مکتبة الهلال‏.
  • ـــــــــــــــ (1995 م)، آراء أهل المدینة الفاضلة و مضاداتها، شرح علی بو ملحم، بیروت: مکتبة الهلال‏.
  • ـــــــــــــــ (1405 ق)، فصول منتزعة، تحقیق فوزی النجار، طهران: مکتبة الزهراء (س).
  • ـــــــــــــــ (1408 ق)، ‏المنطقیات للفارابی‏، تحقیق محمدتقی دانش‌پژوه، قم: مکتبة آیة اللّه المرعشی‏.‏
  • ملاصدرا (1404ق)، مفاتیح الغیب،‏ تصحیح محمد خواجوی‏، تهران: مؤسسة الأبحاث الثقافیة.
  • مطهرى، مرتضى (1377)، ‏مجموعه آثار شهید مطهرى‏، قم: صدرا.

الدوانی (بی‌تا)، الرسائل المختارة، بعنایة أحمد التویسرکانی،‏ اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین(علیه السلام