انسان پژوهی دینی

انسان پژوهی دینی

بررسی ارتباط متقابل نفس انسان، شاکله و امت در نظام اجتماعی از دیدگاه اسلام

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه تبلیغ و ارتباطات جامعه المصطفی العالمیة، قم، ایران.
3 استاد گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد، قم، ایران.
10.22034/ra.2024.2024701.2978
چکیده
ترسیم نظام ‌اجتماعی مستلزم ترسیم منطق حاکم بر ارتباط دوسویه نفس، شاکله و امت است. بدون توجه به این منطق نمی‌توان برداشت ‌مناسبی از چیستی و کیستی فرد و جامعه داشت. در این مقاله تلاش شده است تا با ترسیم شبکه مفهومی اصطلاحات در سطوح مختلف حیات فردی و اجتماعی، به منطق حاکم بر ارتباطات انسان با خویش، و بین افراد انسانی و به صورت اجتماعی پرداخته شود. جمع آوری داده‏ها به صورت کتابخانه‏ای و با روش توصیفی، تحلیلی به پرسش چیستی منطق حاکم بر سه عنصر نفس انسان، شاکله و امت، پاسخ داده شده است. بر اساس نتایج حاصل از مقاله، "عقل" و"تزکیه"منطق حاکم بر رابطه انسان با خود است. "قدر وسع" و "قدر عقول" که در شاکله تجلی یافته است، منطق حاکم بر ارتباط انسان با دیگر انسان‏هاست. "امامت" منطق حاکم بر امت است و در نهایت، "استخلاف"منطق حاکم بر رابطه دوسویه بین نفس انسان، شاکله و امت است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the Mutual Relationship between the Self, Character, Shakila, and the Community Ummah in the Social System from an Islamic Perspective

نویسندگان English

mohammad soltanieh 1
mohamad rafigh 2
hasan khairi 3
1 Assistant Professor, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran.
2 Assistant Professor, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
3 Professor of Azad University, Qom, Iran.
چکیده English

Planning a social system requires drawing the logic governing the mutual relationship between the soul, the character, and the community, Ummah. Without considering this logic, one cannot have a proper understanding of the essence and identity of the individual and society. This article attempts to plan a conceptual network of terms across different levels of individual and social life, addressing the logic governing human relations with oneself, among individuals, and within society. The data was collected through library research and analyzed using a descriptive-analytical method to answer the question of the essence of the logic governing the three elements: the soul, character and the community. Based on the findings of the article, 'reason' and 'purification' constitute the logic governing the relationship between a person and oneself. Capacity and intellectual measure which manifest in character, constitute the logic governing human interactions. Imamate constitutes the logic governing the community and Succession, Khilafah, constitutes the logic governing the reciprocal relationship between the soul, character, and the community.

کلیدواژه‌ها English

Governing Logic
Soul
Character
Shakila
Community
Ummah
Social System
  • قرآن کریم

 

  • جعفر بن محمد (ع) (1400ق)، مصباح­الشریعة، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات - بیروت - لبنان
  • ابن­فارس، احمد (1404 ق)، معجم­مقاییس­اللغة، قم: مکتب­الاعلام­الاسلامی، چاپ1.
  • ابن­منظور، محمدبن­مکرم (1414 ق)، لسان­العرب، بیروت: دارالفکر، چاپ3.
  • ازهری، محمدبن­احمد (1412 ق)، تهذیب­اللغة، بیروت: داراحیاءالتراث­العربی، چاپ5.
  • اژدری­زاده، حسین (1390)، جامعه­شناسی­معرفت درقرآن، قم: ­مؤسسه­امام­خمینی، چاپ1.
  • برقى، احمدبن­محمد (1371 ق)، المحاسن، قم: دارالکتب­الاسلامیة، چاپ3.
  • تمیمى­آمدى، عبدالواحد (1410 ق)، غررالحکم و درر الکلم، قم: دارالکتاب­الاسلامی، چاپ2.
  • جوهری، اسماعیل ­بن ­حماد (1426 ق)، الصحاح، بیروت: دارالعلم­للملایین، چاپ6.
  • جوهری ­بصری، احمد بن ­عبدالعزیز (بی تا)، السقیفة و فدک، تهران: مکتبةالنینوی­الحدیثة، چاپ1.
  • چیتامبار، جان (1385). مقدمه­ای بر جامعه ­شناسی­روستایی، ترجمه: مصطفی­ازکیا، تهران: نی، چاپ1.
  • حسینى­شاه عبدالعظیمى، حسین ­بن ­احمد (1363)، تفسیراثناعشری، تهران: میقات، چاپ3.
  • حکیم، سید منذر (1394)، مجتمعنا فی تراث ­السید الشهید محمد باقر الصدر، قم: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، چاپ1.
  • دژاکام، حسین (1377)، عبور از منطقه60 درجه ­زیر صفر، تهران: پرشکوه، چاپ7.
  • دهخدا، علی­اکبر (1377)، لغتنامه، تهران: دانشگاه­ تهران، چاپ3.
  • راغب ­اصفهانی، حسین ­بن ­محمد (1412 ق)، مفردات ­الفاظ ­القرآن، بیروت: دارالقلم، ط1.
  • رجبی، محمود (1395)، انسان‌ شناسی، قم: مؤسسه­ امام­ خمینی، چاپ2.
  • زبیدی، محمدمرتضى (1414 ق)‏، تاج ­العروس من ­جواهر القاموس‏، بیروت: دارالفکر، ط1.
  • زمخشری، محمود بن ­عمر (1417 ق)، الفایق فی­غریب ­الحدیث، بیروت: دارالکتب­العلمیة، ط۱.
  • سعیدی­مهر، محمد (1375)، شرح­ جلد هشتم ­اسفار، قم: مؤسسه ­امام­ خمینی، چاپ1.
  • سلیمانى­آشتیانى‏، مهدی (1387)، مجموعه ­رسائل در شرح­ احادیثى از کافى، قم: دارالحدیث، چاپ3.
  • صدر، محمدباقر (1424 ق)، الاسلام ­یقود الحیاة، (موسوعةالشهیدالصدرج5)، قم: مرکزالأبحاث والدراسات ­التخصّصیة للشهیدالصدر، ط۱.
  • صدیق­اورعی، غلام­رضا (1396)، مبانی ­جامعه ­شناسی، قم: پژوهشگاه ­حوزه و دانشگاه، چاپ۲.
  • طباطبائی، محمدحسین (1417 ق)، المیزان فی­ تفسیر القرآن، قم: جامعه­ مدرسین، چاپ5.
  • طبرسى، فضل­بن­حسن (1377)، تفسیرجوامع ­الجامع، تهران: دانشگاه، چاپ3.
  • ­طوسی، محمدبن­حسن (1414 ق)، الامالی، قم: دارالثقافة، ط1.
  • عاملى، ابراهیم (1360)، تفسیرعاملی، تهران: انتشارات­صدوق، چاپ3.
  • فراهیدی، خلیل­بن­احمد (1409 ق)، کتاب ­العین، قم: نشرهجرت، چاپ2.
  • فضل­الله، محمدحسین (1419 ق)، تفسیرمن­وحی­القرآن، بیروت: دارالملاک، چاپ3.
  • فیض­کاشانى، محمدمحسن (1406 ق)‏، الوافی، اصفهان: کتابخانه­امام­علی(ع)، چاپ1.
  • قاسمى، محمدجمال­الدین (1418 ق)، محاسن­التأویل، بیروت: دارکتب­علمیه، چاپ1.
  • قرائتى، محسن (1383)، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی، چاپ۱۱.
  • قرشى­بنایى، على­اکبر (1377)، تفسیرأحسن­الحدیث، تهران: بنیادبعثت، چاپ3.
  • کلینى، محمدبن­یعقوب‏ (1407 ق)، الکافی، تهران: دارکتب­اسلامی، چاپ4.
  • گنابادى، ­سلطان محمد (1372)، بیان­السعادة فى­مقامات­العبادة، ترجمه: خانى­رضا، تهران: پیام­ نور، چاپ1.
  • مجلس حویزى، محمد (1402 ق)، التفسیرلکتاب­الله­المنیر، قم: العلمیه، چاپ3.
  • مجلسی، محمدباقر (1403 ق)، بحارالانوار، بیروت: داراحیاءالتراث­العربی، ط2.
  • مصباح­یزدی، محمدتقی (1393)، معارف­قرآن، قم: مؤسسه­امام­خمینی(ره)، چاپ5.
  • مصطفوى، حسن (1380)، تفسیر روشن، تهران: نشرکتاب، چاپ3.
  • مصطفوی، حسن (1368)، التحقیق فی­کلمات­القرآن­الکریم، تهران: فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ1.
  • مغنیه، محمدجواد (1424 ق)، تفسیرالکاشف، تهران: دارکتب­اسلامی، چاپ3.
  • منتظری، حسین­علی (1387)، اخلاق ­اسلام­ دین­فطرت، تهران: نشرسایه، چاپ3.
  • مندراس، هانری (1349)، مبانی­جامعه‌شناسی، ترجمه: باقرپرهام، تهران: امیرکبیر، چاپ۵.
  • نجفى­خمینى، محمدجواد (1398 ق)، تفسیرآسان، تهران: انتشارات­اسلامیه، چاپ1.
  • نورى، حسین ­بن­ محمد تقى (1408 ق)‏، مستدرک­الوسائل و مستنبط ­المسائل، قم: آل­البیت، چاپ3.
  • --------، هیات تحریریه مؤسسه­ در راه­ حق (1378)، الگوی­ شخصیت، قم: موسسه ­در راه ­حق، چاپ2.
  • علیزاده، عبدالرضا (1376)، نگاهی به ­جامعه­ شناسی­ معرفت ­ماکس­شیلر، معرفت، ش:۱۱و۱۲، تابستان ۱۳۷۶.
  • رفیق، محمد (1399)، ترسیم ­نظام ­اجتماعی مبتنی ­بر آراء و نظریه­ استخلاف شهید صدر، رساله­ دکتری، جامعة­المصطفی العالمیه، 1399.