انسان پژوهی دینی

انسان پژوهی دینی

تفاضـل یا تساوی رتبی مـردان و زنان از منظـر قرآن

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
عباس دادسرشت
مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی
10.22034/ra.2025.79515.2098
چکیده
اسلام زن و مرد را دو صنف از یک حقیقت می‌داند و ماهیت مشترک انسانی برای هر دو قائل است و تفاوت جزئی در برخی از احکام و حقوقشان هرگز نمی‌تواند مبنای تفاضل رُتبی ایشان باشد. در پیشگاه الاهی، زنان و مردان از لحاظ انسانیت و ارزش‌های الاهی برابرند و تفاوت‌های طبیعی، تنوع و اختلاف روحیات و استعدادهایشان ناشی از نقش‌های گوناگونشان است. این اختلاف ویژگی‌ها مطلقاً به معنای تفاوت ارزشی ایشان نیست. در این مقاله با روش توصیفی‌تحلیلی پس از بیان، بررسی و نقد ادلۀ قرآنیِ قائلان به برتری رُتبی مردان بر زنان به این نتیجه رسیدیم که زن دارای وجودی مستقل و هم‌رتبه با مرد است و آنچه به زعم قائلان نظریۀ عدم تساوی رُتبی مرد و زن به ‌عنوان ادلۀ اثبات مطرح شده صرفاً بر تفاوت‌های جسمی و روحی میان زن و مرد دلالت دارد که موجب تفاوت در مسئولیت‌های فردی و اجتماعی‌شان شده است. بنابراین، این تفاوت‌ها به ماهیت انسانی‌شان ارتباط ندارد و موجب تفاضل رُتبی یکی بر دیگری نخواهد شد.
 
کلیدواژه‌ها
تفاضل یا تساوی رُتبی مردان و زنان از منظر قرآن

عنوان مقاله English

Hierarchical Superiority or Equality of Men and Women from the Qur’anic Perspective

چکیده English

Islam regards men and women as two categories of a single reality, recognizing a shared human essence for both and minor differences in certain rulings and rights can by no means serve as a basis for any hierarchical superiority between them. Before God, women and men are equal in terms of humanity and divine values and “Natural differences, along with the diversity and variations in their temperaments and capacities, stem from their distinct roles; these divergent features in no way signify any disparity in their intrinsic value.” This study, employing a descriptive–analytical method, concludes—after presenting, examining, and critiquing the Qur’anic arguments of those who advocate the hierarchical superiority of men over women—that women possess an independent existence equal in rank to that of men. The so-called evidences cited by proponents of unequal ranking between men and women merely indicate physical and psychological differences, which in turn account for variations in their individual and social responsibilities. These distinctions, however, bear no relation to their human essence and therefore cannot justify any hierarchical superiority of one over the other.

کلیدواژه‌ها English

Superiority of Men
Equality of Women and Men
Status of Women and Me
-         قرآن کریم.
-         ابن بابویه، محمد بن علی (1378). الأمالی، تهران: کتابچی.
-         ابن منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب، بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، دار صادر، الطبعة الثالثة.
-         ابو الدهب، اشرف طه (1423). المعجم الاسلامی، قاهره: دار الشروق.
-         جعفری، یعقوب (بی‌تا). تفسیر کوثر، قم: هجرت، چاپ اول.
-         جوادی آملی، عبدالله (1378). تسنیم، ج11، قم: اسراء.
-         ـــــــــــــــــ (1388). تسنیم، ج18، قم: اسراء.
-         ـــــــــــــــــ (1389). زن در آیینۀ جلال و جمال، قم: اسراء.
-         حسینی واسطی زبیدی، سید محمد مرتضی (1414). تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، الطبعة الاولی.
-         دروزة، محمد عزت (1383). التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول، قاهره: دار إحیاء الکتب العربیة، الطبعة الثانیة.
-         راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412). مفردات ألفاظ القرآن، بیروت و دمشق: دار العلم، الدار الشامیة، الطبعة الاولی.
-         رضایی، محمد (1360). واژه‌های قرآن، تهران: مفید.
-         شبر، سید عبد الله (1407). الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین، کویت: مکتبة الألفین، الطبعة الاولی.
-         صادقی تهرانی، محمد (1365). الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن والسنة، قم: فرهنگ اسلامی، چاپ دوم.
-         صفایی حائری، علی (1383). بررسی، قم: لیلة القدر، چاپ اول.
-         طباطبایی، سید محمدحسین (1374). ترجمۀ تفسیر المیزان، ترجمۀ: سید محمدباقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم.
-         طبرسی، فضل بن حسن (1360). ترجمۀ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: فراهانی، چاپ اول.
-         طریحی، فخرالدین (1416). مجمع البحرین، ج2، تهران: کتاب‌فروشی مرتضوی، چاپ سوم.
-         طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی، الطبعة الاولی.
-         عابدینی، احمد (1387). ژرفایی قرآن و شیوه‌های برداشت از آن، قم: مبارک.
-         عمر، احمد مختار (1423). المعجم الموسوعی لالفاظ القرآن الکریم و قرائاته، ریاض: مؤسسة سطور المعرفة.
-         فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (1419). کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، چاپ اول.
-         فراهیدی، خلیل بن احمد (1410). کتاب العین، قم: هجرت، چاپ دوم.
-         فضل الله، سید محمد حسین (1419). تفسیر من وحی القرآن، بیروت: دار الملاک للطباعة والنشر، الطبعة الثانیة.
-         فیض کاشانی، ملامحسن (1415). تفسیر الصافی، تهران: الصدر، الطبعة الثانیة.
-         قرشی بنایی، علی‌اکبر (1412). قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الاسلامیة، چاپ ششم.
-         مصطفوی، حسن (1402). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: مرکز الکتاب للترجمة والنشر، الطبعة الاولی.
-         مطهری، مرتضی (بی‌تا). مجموعه آثار، قم: صدرا.
-         مغنیه، محمد جواد (1424). التفسیر الکاشف، قم: دار الکتاب الإسلامی، الطبعة الاولی.
-         مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (بی‌تا). زبدة البیان فی أحکام القرآن، تهران: کتاب‌فروشی مرتضوی، چاپ اول.
-         منتظری نجف‌آبادی، حسین‌علی (1409). مبانی فقهی حکومت اسلامی، ترجمه: محمود صلواتی و ابوالفضل شکوری، تهران: کیهان.
-         نصیری، مهدی (1381). جایگاه اجتماعی زن از منظر اسلام، تهران: کتاب صبح.
-         http://farsi.khamenei.ir

 

انسان پژوهی دینی
دوره 22، شماره 53 - شماره پیاپی 53
علمی پژوهشی
شهریور 1404
صفحه 225-244