برهان معرفت نفس از فارابی تا صدرای شیرازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه باقرالعلوم(ع)

2 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه باقرالعلوم(ع)

چکیده

مسئله معرفت نفس و ملازمه آن با معرفت خداوند، از ابتدای شکل‌گیری اسلام و اندیشه اسلامی، به تأثر از روایات صحیحه معصومان در میان مسلمانان مطرح شد. در این میان، فیلسوفان مسلمان تحت تأثیر آموزه‌های اسلام، در تبیین این مسئله بسیار کوشیدند و آن را به ‌عنوان یکی از مسائل حکمت اسلامی مطرح کردند. حکمای مسلمان، این مسئله را از دو منظرِ معرفت حضوری نفس و شناخت حصولی آن محل بحث و کنکاش قرار دادند. در حوزه علم حصولی، آنها کوشیدند برهانی بر ملازمه بین معرفت نفس و معرفت رب عرضه کنند. در این مقاله روند شکل‌گیری این برهان، که ما آن را «برهان معرفت نفس» می‌نامیم، از زمان فارابی تا صدرا بررسی می‌شود. هرچند مشائیان از این برهان نهایتاً اثبات عالَم مفارقات یا محرک غیرمتحرک را نتیجه گرفتند، اما سهروردی نخستین کسی است که صراحتاً توان اثباتی این برهان را اثبات واجب‌الوجود دانست و بعدها صدرا چهار تقریر از این برهان عرضه کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Proof on the Knowledge of Human Soul from Farabi to Mulla Sadra

نویسندگان [English]

  • Ahmad Akoochekian 1
  • Rezvaneh Dastjani Farahani 2
چکیده [English]

The problem of the knowledge of human soul and its correlation to God's knowledge have been introduced between Muslims of the beginning of Islamic age and thought, using at correct traditions for ahl ul-bayt. Muslim philosophers' affected by Islamic teachings have studied in this respect and raised its problem as an Islamic philosophical problem. They discussed this problem from two angles: presence knowledge of soul and acquired knowledge of soul. In area of latter, they have tried to give an argument on the correlation between soul's knowledge and God's knowledge. In this paper, we have examined process of formation for this argument since Farabi to Mulla Sadra; in the paper, it has been regarded as an argument of soul's knowledge. However Prepatetics have concluded a proof on incorporeal world and the unmoved moving from this argument, but Sohravardi is the first who frankly proved the existence of God by the proof. And Later Mulla adra presented the proof by four explanations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Proof of Soul's Knowledge
  • immateriality of soul
  • Creation of Soul
  • Self-Existent
  • God`s existence