بررسی و تحلیل نتایج اخلاقی تمثیل غار در اندیشه افلاطون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

از آنجا که اخلاق مبتنی بر مابعدالطبیعه است، بدون تردید بررسی اهداف و نتایج اخلاقی آموزه­ها نیز بدون پژوهش­های مابعدالطبیعی امکان­پذیر نخواهد بود. افلاطون پایه­گذار بسیاری از مباحث هستی­شناسی، معرفت­شناسی و اخلاقی در فلسفه مغرب است. تأثیر او در تفکر فلسفی به حدی است که به عقیده وایتهد تمام تاریخ فلسفه، چیزی جز حاشیه­نویسی بر آثار افلاطون نیست. طریق غالب او طرح مباحث عقلی در قالب گفت­وگو و تمثیل است. سه تمثیل مهم و تأثیرگذار غار، آفتاب و خط، علاوه بر اینکه نشان­دهنده ژرفای اندیشه فلسفی او است، تأثیر انکارناپذیری در حوزه­های معرفت­شناسی، هستی­شناسی و اخلاق گذاشته است، هرچند هر کدام از تمثیل­ها آثار و نتایج خاص خود را دارد و اشتراکاتی را میان آنها می­توان یافت ولی تهافت و ناسازگاری در این خصوص در سخنان افلاطون دیده نمی­شود. نیز منتقدان و مخالفان اندیشه افلاطون مانند ارسطو و ابن­سینا و دیگران گرچه با نظریه مثل مخالفت یا آن را نقد کرده­اند اما پژوهش و تحقیقی راجع به نشان­دادن ناسازگاری در مدعیات مقاله پیش رو دیده نمی­شود. در این مقاله نتایج اخلاقی تمثیلغار که در حوزه انسان­شناسی فلسفی نیز اهمیت فراوان دارد استنباط و استخراج می­شود؛ نتایجی که از تأمل در ساختار فلسفه افلاطون و تمثیل غار به نحو اجتهادی به دست آمده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis and Examination of Moral Conclusions of the Analogy of Cave in Plato’s Idea

نویسنده [English]

  • abolhasan Qaffari
Assistant Professor of Islamic Culture and Thought Research Center
چکیده [English]

Since morality is based upon metaphysic, without a doubt the analysis of moral goals and conclusions of teachings would not be possible without metaphysical research. Plato is considered as the founder of many ontological, epistemological and moral subjects in western philosophy. His influence on philosophical thinking is so much that in Whitehead’s opinion, the whole history of philosophy is merely an annotation of Plato’s work. His dominant way is to advance rational arguments in analogical frameworks. Three important and effective analogies of cave, sun and handwriting, in addition to being an indicator of profoundness of his philosophical thought, has an undeniable effect in the fields of epistemology, ontology and morality. However each analogy has its own effects and results and some common ground could be found between them but no disaccord is found in Plato’s words. Critics and those against Plato’s ideas such as Aristotle and Ibn Sina, etc. has disaffirmed or at least criticized the theory of analogy, yet there is no research done showing disaccord in the things claimed by this paper. The present research deduces and extracts the moral outcomes of cave analogy that matters in the field of philosophical anthropology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • تمثیل غار
  • افلاطون
  • انسان
  • اخلاق
  • تربیت
  • سلوک
  • سالک

-                      افلاطون (1374)، جمهوری، ترجمه: روحانی، تهران: علمی­فرهنگی، چاپ ششم.

-                      افلاطون (1380)، دوره آثار افلاطون، ترجمه: محمدحسن لطفی، تهران: خوارزمی.

-                      شیرازی، محمد بن ابراهیم (1379)، اسفار، قم: نشر مصطفوی، ج9.

-                      فارابی، ابونصر (1996)، السیاسة المدنیة، بیروت: مکتبة الهلال، الطبعة الاولی.

-                      فرغانی، سعیدالدین سعید (1379)، مشارق الدراری (شرح تائیه ابن­فارض)، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوم.

-                      قیصری، محمد داوود (1375)، شرح فصوص الحکم، تهران: علمی­فرهنگی.

-                      کاپلستون، فردریک (1368)، تاریخ فلسفه یونان و روم، ترجمه: سید جلال­الدین مجتبوی، تهران: علمی­فرهنگی.

-                      کینی، جان جی. (1373)، افلاطون، ترجمه: عزت­الله فولادوند، تهران: نسل قلم.

-                      گاتری، دبلیو. کی. سی. (1377)، تاریخ فلسفه یونان (جمهوری)، ترجمه: حسن فتحی، تهران: فکر روز.

-                       گمپرتس، تئودور (1375)، متفکران یونانی، ترجمه: محمدحسن لطفی، تهران: خوارزمی.

-                       موسوی خمینی، روح­الله (1372)، آداب الصلوة؛ تهران: مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

-                      نصری، عبدالله (1375)، خدا و انسان در فلسفه یاسپرس، بی­جا: آذرخش.

-                      یاسپرس، کارل (1357)، افلاطون، ترجمه: محمدحسن لطفی، تهران: خوارزمی.

-                        Annas, Julia (2008), Plato’s Ethics; The Oxford Handbook of Plato, ed. Gail Fine, Oxford: Oxford University Prees.

-                        Lear, Jonathan (2006), "Allegory and Myth in Plato’s Republic", in: The Blackwell Guide to Plato’s Republic, Edited by Gerasimos Santas, Blackwell Publishing.

-                       Plato (1997), Complete Works, Trans by G. M. A. Grube Edited by Johnm Cooper, United States of America: Hackett Pulishing Company.

-                       Seel, Gerhard (2007), "Is Plato’s Conception of the Form of the Good Contradictory?", in: Pursuing The Good: Ethics and Metaphysics in Plato’s Republic, Edited by Douglas Cairns, Fritz-Gregor Herrmann and Terry Penner, Edinburgh University Press.

-                       White, Nicholas (2009), Plato’s Concept of Goodnees; A Companion to Plato, ed. Hugh H. Benson, Wiley – Blackwell.

-                       Yunis, Harvey (2007), "The Protreptic Rhetoric of the Republic", in: The Cambridge Companion to Plato’s Republic, Edited by G. R. F. Ferrari, Cambridge University Press.