هجرت پیامبر اکرم(صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) از مکه به مدینه، از بنیادی‌ترین رخدادهای تاریخ اسلام به‌شمار می‌رود. با این حال، بررّسی فهم دینیِ رایج در میان مسلمانان نشان می‌دهد که هدف هجرت، غالباً در قالب کنشی عبادی– مکانی و با تمرکز بر تأسیس مسجد تفسیر شده است. مسأله‌ی اصلی این پژوهش، واکاوی چگونگی شکل‌گیری این ادراک دینی و پیامدهای انسان‌پژوهانه‌ی آن است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و بر پایه‌ی تحلیل گفتمان دینی و انسان‌پژوهی دینی، به تحلیل متون تاریخی و تفسیریِ کلاسیک و معاصر پرداخته است. چارچوب مفهومیِ تحقیق، بر مفهومِ «ادراک دینی» به‌مثابه فرآیند معناسازیِ زمینه‌مند و تاریخی استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادراک دینی از هدف هجرت پیامبر، در قالب دو صورت‌بندی اصلی، یعنی ادراک عبادی– مکانی و ادراک اجتماعی– نظام‌مند، قابل تحلیل است. غلبه‌ی صورت‌بندی نخست، نتیجه‌ی نقش سنّتِ روایی، نهادهای دینی و نظام‌های آموزش دینی در برجسته‌سازی ابعاد مناسکی هجرت و به حاشیه‌راندن ابعاد سیاسی اجتماعی آن است. پیامدهای این ادراک در تلقّی انسان مسلمان از دین، کنش دینی، مشارکت اجتماعی و درک مسوولیّت جمعی قابل مشاهده است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که فهم دینی از هجرت، امری تاریخی و انسان‌محور است و بازخوانیِ انسان‌پژوهانه‌ی آن می‌تواند افق‌های تازه‌ای برای فهم دین و تجربه‌ی دینی در سنّت اسلامی بگشاید.