انسان پژوهی دینی

انسان پژوهی دینی

بررسی تطبیقی کاربست تربیتی اصل آزادی در پیشرفت اسلامی و توسعه مدرن بر اساس اندیشه اسلامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزشی معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان،تهران ایران
2 دانش‌آموخته رشته فقه و مبانی حقوق. دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم ایران.
10.22034/ra.2026.2006290.2897
چکیده
آزادی یکی از اساسی‌ترین حقوق و نیازهای انسان است که هم اسلام و هم مکاتب غربی به آن بها داده و در صدر نیازهای بشری واقع شده است؛ لکن اندیشه اسلامی و غربی نگاه یکسانی به این مقوله ندارند و اصل آزادی دارای کاربست تربیتی متفاوتی به لحاظ تعریف، ماهیت، اهداف و ابعاد در این دو تفکر است. هدف از این پژوهش، بررسی تطبیقی کاربست تربیتی اصل آزادی در ساحات اساسی پیشرفت اسلامی و توسعه مدرن است. این تحقیق که به روش تحلیلی - تطبیقی و با کمک داده‌های کتابخانه‌ای انجام پذیرفته، نشان داد که کاربست آزادی در پیشرفت اسلامی عبارت است از ارزشمندی انسان و امکان تربیت و رشد و تعالی او. به‌علاوه این اصل انسان‌شناختی، مسئولیت اخلاقی و مدنی انسان در اجتماع را نیز اثبات می‌نماید. در حالی که آزادی لیبرالیستی سبب بی‌ارزش شدن مفهوم انسانیت و عدم فرض کرامت انسانی در مدرنیسم شده و مفهوم معنویت به‌عنوان مهم‌ترین ساحت منشی و اخلاقی را تغییر داده و در ساحت کنش و رفتار نیز سبب آزاد بودن اقتصاد از هرگونه قید اخلاقی و انسانی گردیده است. با مقایسه تطبیقی کاربست تربیتی اصل آزادی در ساحات متعدد پیشرفت اسلامی و توسعه مدرن، این نتیجه استنباط می‌شود که دنیای مدرن نتوانسته سعادت توأمان دنیا و آخرت را برای انسان‌ها به همراه آورد، در حالی که نظریه پیشرفت اسلامی که برآمده از مبانی دینی و اصول نظری اسلام است در راستای تربیت و تعالی بشر و تحقق حیات طیبه و تأمین زندگی سعادتمندانه و گوارای دنیا و آخرت برای بشر است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Educational Application of the Principle of Freedom in Islamic Progress and Modern Development Relying on Islamic Thought

نویسندگان English

Fatemeh Sadat Hashemian 1
Mohammad Ali Qaderi 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Farhangian University, Tehran, Iran
2 . Graduated from the Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran.
چکیده English

Freedom is one of the most fundamental human rights and needs that both Islam and Western schools have valued and is at the forefront of human needs. However, Islamic and Western thought do not have the same view of this category, and the principle of freedom has a different educational application in terms of definition, nature, goals, and dimensions in these two thoughts. The purpose of this research is a comparative study of the educational application of the principle of freedom in the basic areas of Islamic progress and modern development. This research, with an analytico-comparative method and using library data, showed that the application of freedom in Islamic progress consists of the value of man and the possibility of his education, growth, and exaltation. In addition, this anthropological principle also proves the moral and civil responsibility of man in society. While liberal freedom has devalued the concept of humanity and the lack of assumption of human dignity in modernism, and has changed the concept of spirituality as the most important aspect of character and morality, and in the area of ​​action and behavior, it has also caused the economy to be free from any moral and human constraints. By comparing the educational application of the principle of freedom in various areas of Islamic progress and modern development, it can be concluded that the modern world has not been able to bring happiness in both this world and the hereafter for humans, while the theory of Islamic progress, which is derived from the religious foundations and theoretical principles of Islam, is in line with the education and elevation of humans and the realization of a good life and ensuring a happy and enjoyable life in this world and the hereafter for humans.

کلیدواژه‌ها English

The Principle of Freedom
Education
Islamic Progress
Modern Development
Islamic Thought
Anthropological Foundations
-         قرآن کریم
-         بوردو، ژرژ، (۱۳۷۸)، لیبرالیسم، چاپ اول، ترجمه عبدالوهاب احمدی، تهران: نشر نی، چاپ اول.
-         تودارو، مایکل، (۱۳۶۶)، توسعه اقتصادی در جهان سوم، ترجمه غلامعلی فرجادی و حمید سهرابی، تهران: سازمان برنامه‌وبودجه.
-         جوادی آملی، عبدالله، (۱۳۹۰)، ادب قضا در اسلام، تحقیق و تنظیم مصطفی خلیلی، قم: انتشارات اسراء.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۹۵)، حیات عارفانه امام علی (ع)، قم: انتشارات اسراء، نهم.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۸۶)، سرچشمه اندیشه، چاپ سوم، قم: انتشارات اسراء.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۹۳)، فلسفه حقوق بشر، چاپ سوم، قم: انتشارات اسراء.
-         ـــــــــــــــ ، (۱۳۸۱)، نسبت دین و دنیا، قم: انتشارات اسراء.
-         خمینی، سید روح‌الله، (۱۳۸۹)، صحیفه نور، چاپ پنجم، تهران: تبیان.
-         دهخدا، علی‌اکبر، (۱۳۴۲)، لغت‌نامه دهخدا، ۴۸ جلدی، محقق محمد معین، تهران: دانشگاه تهران.
-         دیرکس، هانس، (۱۳۹۱)، انسان‌شناسی، ترجمه محمدرضا بهشتی، تهران: هرمس.
-         راسل، برتراند، (۱۳۹۰)، تاریخ فلسفه غرب، چاپ هفتم، ترجمه نجف دریابندری، تهران: کتاب پرواز.
-         رشاد، علی‌اکبر، (۱۳۸۴)، دموکراسی قدسی، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-         روشه، گی، (۱۳۷۹)، تغییرات اجتماعی، چاپ دهم، ترجمه منصور وثوقی، تهران: نی.
-         سایت بیانات رهبری / KHAMENEI.IR
-         شاپیرو، جان سالوین، (۱۳۸۰)، لیبرالیسم، معنا و تاریخ آن، ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی، تهران: مرکز.
-         شریفی دوست، حمزه، (۱۳۹۲)، کاوشی در معنویت‌های نوظهور، قم: معارف.
-         طباطبایی، محمدحسین، (۱۳۸۷)، بررسی‌های اسلامی، تنظیم هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.
-         ـــــــــــــــ  (۱۳۸۸)، شیعه در اسلام، چاپ پنجم، قم: بوستان کتاب.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۸۴)، الإنسان و العقیده، قم: باقیات.
-         ـــــــــــــــ  (۱۳۷۲)، المیزان فی تفسیر القرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۶۰)، نهایة الحکمه، چاپ دوازدهم، قم: جامعه مدرسین.
-         غفاری قره‌باغ، سید احمد، (۱۳۹۷)، معنویت در ادیان ابراهیمی، تهران: مؤسسه حکمت و فلسفه ایران.
-         فراهیدی، خلیل بن احمد، (۱۴۰۹ق)، کتاب العین، قم: مؤسسه دار الهجره.
-         فصیحی غزنوی، قربانعلی، (۱۳۹۲)، مقاله «ویژگی و شاخص‌های جامعه پیشرفته از منظر قرآن»، پیشرفت از منظر قرآن و حدیث.
-         گروه نویسندگان زیر نظر آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی، (۱۳۹۱)، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، چاپ دوم، تهران: مدرسه.
-         گری، جان، (۱۳۸۴)، لیبرالیزم، ترجمه علیرضا حسینی بهشتی، تهران: بقعه.
-         گنون، رنه، (۱۳۸۷)، بحران دنیای متجدد، ترجمه حسن عزیزی، تهران: حکمت زبان.
-         گیدنز، آنتونی، (۱۳۷۷)، پیامدهای مدرنیست، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: مرکز.
-         مجلسی، محمدباقر، (۱۴۳۰ق)، بحارالانوار، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی.
-         مصباح یزدی، محمدتقی، (۱۳۸۱)، فلسفه اخلاق، تحقیق و نگارش احمد حسین شریفی، تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
-         مطهری، مرتضی، (۱۳۶۲)، امدادهای غیبی در زندگی بشر، قم: صدرا.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۷۸)، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: صدرا.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۸۰)، مجموعه آثار، چاپ ششم، قم: صدرا.
-         ـــــــــــــــ (۱۳۶۹)، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، چاپ دوم، جامعه و تاریخ، قم: صدرا.
-         میردال، گونار، (۱۳۶۶)، درام آسیایی، ترجمه منوچهر امیری، تهران: امیرکبیر.
-         هاشمیان، فاطمه السادات، (۱۴۰۰)، بحران انسان‌شناسی در توسعه مدرن، قم: انتشارات دانشگاه معارف.
-         ـــــــــــــــ  (۱۴۰۳)، بنیان‌های انسان‌شناختی نظریه پیشرفت فرهنگی، قم: انتشارات دانشگاه معارف.
-         هیوود، اندرو، (۱۳۷۹)، درآمدی بر ایدئولوژی‌های سیاسی، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت خارجه.
-         وست، ویلیام، (۱۳۸۳)، روان‌درمانی و معنویت، ترجمه دکتر شهریار شهیدی و سلطان علی شیرافکن، تهران: رشد.
-         Lock, J, (1824), The Works of John Lock, in Nine Volumes, 12 ed. Vol. 4, London: Rivington, Retrieved. 224- 225.
-         Dent, N.J.H. (1992), A Rousseau Dictionary, (The Blackwell Philosopher Dictionaries), Oxford, UK & New York, USA: Blackwell.117-18.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 تیر 1405